Шанба, 30 май 2020 й. Ўзбекча | O‘zbekcha | Русский | English
Бош саҳифа / Миллий ғоя ва мафкура / Ғоянинг намоён бўлишига кўра турлари

vayronkor g’oyalar

Категория: Миллий ғоя ва мафкура – Ғоянинг намоён бўлишига кўра турлари;
Муаллиф: Исроилов Б

Sivilizasiyalar tarixida yovuz goya va vayronkor mafkuralarning vujudga kelishi sabab va ular dastidan kelib chiqadigan oqibatning naqadar daxshatli ekanini kurishimiz mumkin. Dunyouda, umuman xayotda oq-qora, yaxshilik va yomonlik kabi ham bunyodkorlik g’oyalar qatorida unga qarshi bulgan buzg’unchi va vayronkor g’oyalar ham mavjuddir.

Buzgunchi goyalar xalklar boshiga sungsiz kulfatlar keltirgan. Bunga olis va yakin tarixdan kuplab misollar keltirish mumkin. inson va jamiyat bor ekan, ezgu goyalarning ziddi bulgan zulm va zuravonlik, kaboxat va jaxolat yangi-yangi shakllarda namoyon bulishga urinadi. Vayronkor goyalarning mazmun-moxiyatini, maksad-muddaolarini bilish nixoyatda muximdir. Bu fukarolar, ayniksa yoshlar uchun buzgun goyalar xavfini anglash, uzlarida mafkuraviy immunitet xosil kilish uchun zarur bilmlarni egallashga yordam beradi.

Ushbu vayronkor goyalardan ba’zilarini korib utsak. XX asrning boshlarida mustabid goya va mafkuraning Fashizm shakli yuzaga keldi. (ital «fashio» - okim) Italiyada 1910 yildan «Milliy goya» deb nomlangan millatchilikni targib etuvchi jurnal chika boshlagan edi. Italiyada sobik sosiolist – Mussolini fashistik xarakatning asoschisi buldi. Germaniyada milliy sosiolistik partiya tuzgan Gitler fashizmni tamal toshini kuydi. Fashizm –irkiy dunyokarash. Nemis millati «oriy-Oliy irk» shu sabab olamga xukmronlik kilishga xakli, «kuyi irk» larni boshkarish xukuki tabiiydir ular xatto dini xam yordamcha chakirib, kurkitib, zurlab diniy fatvo xam olishadi. XIX asr Birlashgan Germaniyaning ilk Fyureri – Bismark: Fashizm goyasini asoschisi buladi u: «Buyuk davlatlar dunyoni bulib oldilar. Biz nemislar esa chetda koldik. Juda katta adolatsizlik ruy berdi. Shuning uchun dunyoni kaytadan bulib olmok lozimki, Germaniya xam uz ulushiga ega bulsin..» degan fikrlarni ilgari surgan edi. Gitler Bismark goyalarini davom ettirib uni amaliyotga oshirmokchi bulgan edi. XIX asrda Marks tomonidan urtaga tashlangan va XX asrga kelib vokea bulgan sosializm goyasi xam insoniyat boshiga keltirgan musibatlari bilan yovuz goyalar tarkibiga kiradi. Kizigi shundaki bir-biriga karama-karshi bulgan va bir-birini inkor etgan. Xamda ikkinchi jaxon urushimiz bir-biriga karshi kurashgan ikki subyekti Fashizm va sosializm mafkurasini uzaro takkoslaydigan bulsak, xayron kolarli darajadagi uxshashliklarni kuramiz.

Fashizm: Bolshevizm - irkchilik - umumiy tenlik - millatchilik - millat yukoladi, yagon «Sovet xalki» goyasi «Jaxon inkilobi» -dunyoga xukmronlik kilish - kitoblar (ma’naviy me’ros)ni yokish -Katagonlar -katagonlar -Konslagerlar -konslagerlar -yakka partiya - yakka partiyaviylik -yagona mafkura ustivorligi -yagona mafkura ustivorligi -shaxsga siginish - shaxsga siginish.

Mustabid va zuravonlikka asoslangan bu ikki mafkura ijtimoiy tarakkiyot konunlariga zidligi, tarakkiyotga zidligi tufayli xam uz-uzini inkor etdi va tarix saxnasidan ustivor mafkura makomini yukotib tushib ketdi. Siyosiy terrorizm: Farbiy Germaniyada «kizil armiya», Italiyada «kizil brigada guruxlari. Ispaniyada basklar tashkiloti, Olsterdagi «inkilobiy –xaloskorlin armiyasi», Perudagi «Porlok xayot» kabi terroristik gurux va birlashmalar. Mustabidlik – «yangi jamiyat», «yangi inson» goyasi. Xokimiyatni monopollashuvi –bitta partiya kulida tuplanishi. Partii davlat apparatiga usib chikadi. Jamiyatni davlat



Киритилди: 2020-05-30 12:11:28; Ўқилди: 4306 марта;

 

©: 2012 – 2020. Самарқанд Давлат Университети.
Сайт материалларидан тўлиқ ёки қисман фойдаланилганда веб-сайт манзили кўрсатилиши шарт!